We leven in verwarrende tijden: Er zijn oorlogen om ons heen. Er is wereldwijd minder vertrouwen. Zelfs in ons land heersen grote meningsverschillen. Diegenen die ons een weg voorwaarts zouden moeten wijzen, lijken zelf besluiteloos. Mensen keren zich daarom af van de samenleving en kiezen voor een individueel behaaglijk leven, een andere groep gebruikt geweld om gelijk te krijgen. En de meesten van ons, die weten het niet meer.
Dan is de vraag: Welke weg kiezen wijzelf? Kunnen compassie (mededogen) en naastenliefde ons helpen? Kunnen we de wereld daarmee tot een betere plek maken om met elkaar in te leven? En wat kan ikzelf daarin betekenen?
We gingen in gesprek met vertegenwoordigers uit het christendom, islam en hindoeïsme*: Jetty Scheurwater (dominee De Lichtbron), Randy Simileer (diaken RK parochie Emmaus-Paulus), Houzayfa Habib, (imam St. Ummah Kerkelanden). Hindoe voorganger Suresh Nama (organisator Divali feest in De Lichtbron) was door een noodgeval verhinderd maar gaf na afloop commentaar. Verder aanwezig Ellen Ezendam (secr. RK parochie) en Karim Didouch (best.lid St. Ummah Kerkelanden). Het gesprek werd geleid door Karel Muller, School voor Compassie.
Bij compassie of mededogen gaat het om het je inleven in de ander. Naastenliefde is iets van jouw leven (aandacht, tijd, iets doen) schenken aan een ander óm die ander.
We leren elkaar een beetje kennen:
Al gauw ontdekt de groep de eerste overeenkomst in iedere religie: “God is Liefde en het is zo mooi, dat als mens zelf in de praktijk te brengen. Niet zoals ‘regels’ dat voorschrijven maar op een manier die bij mijzelf past.” In liefde leven wordt dan een richtsnoer, een leidraad. De verhalen uit de Bijbel en de Koran bieden je inzichten die je op je eigen leven kunt betrekken. “Het gaat altijd over mij in dat verhaal.”
Jetty: “Liefde biedt tegelijkertijd ruimte. Ik hoef mijzelf, een ander niet te veroordelen. Doet een ander mij onbewust pijn dan kan ik dat verwerken. Het wordt wel moeilijk als een ander mijn diepste waarden bewust pijn doet. Dat kan gebeuren omdat de ander opgesloten zit in zijn eigen gelijk. Ik heb voor de asielopvang gedemonstreerd bij het AZC in Loosdrecht, simpel door aanwezig te zijn. Ik ben moeder, hè. En daar werd ik uitgescholden voor h**r! Je wordt als mens afgeserveerd.” Maar gaan we niet in gesprek, dan leer je elkaar dus ook niet kennen. En dan maakt onbekend dus onbemind. We willen dan ons gelijk halen op basis van een vals beeld dat we zelf van de situatie of van de ander maken. Daarmee verwond je die ander maar net zo goed jezelf.
Angst
Vaak wordt er ingespeeld op onze angstgevoelens. In de politiek, in onze portemonnee, over veranderingen in de wijk; voor wat dan ook. Angst roept altijd een vluchtreactie op. Anderen besluiten hun angst te overschreeuwen zonder die angst eerst in zichzelf goed te onderzoeken. En voordat je het weet, blijf je in die angst zitten en wordt die angst daarmee ‘de’ waarheid. En dan vind je dat je het recht hebt om boos te worden of zelfs geweld te gebruiken!
Kom ik iemand tegen die in angst leeft, boos is, dan is het aan mij om in die ander iemand te zien die dezelfde levensbehoeften heeft als ik: Eten en drinken, onderdak, veiligheid, vrienden, werk. Zou ik dan het moment kunnen herkennen dat die ander mij in wezen nodig heeft? Je kunt dan aan personen als Mahatma Gandhi en Etty Hillesum denken: Zij kozen ervoor om door dik en dun bij die ander te blijven, door de grootste misère heen.
Maatschappelijke ontwikkelingen
We constateren dat het individualisme in het westen de afgelopen 30 jaar een enorme vlucht heeft genomen: Je moet voor jezelf zorgen; je bent zelf verantwoordelijk. De economische druk op huishoudens is daarmee ook toegenomen. Mede hierdoor heeft het verenigingsleven het moeilijk gekregen. Ook de verbinding dwars door de samenleving heen is enorm afgenomen.
De ontwikkelingen in de wereld waarvan wij deel uitmaken, dragen ook bij aan het verlies van werkelijke ontmoeting: de algoritmen van het internet en de steeds verder gaande drang tot economische efficiëntie zijn aanjagers geweest van isolement. Iedereen zit in zijn ‘telefoontunnel’ van appjes en berichtjes. Daarnaast ontmoeten we elkaar niet echt meer.” Mensen worden gedwongen zich strikt aan hun werkomschrijving te houden; alles moet vastgelegd worden en niemand is werkelijk geïnteresseerd in een oplossing voor jou als mens. Sta er maar eens bij stil als je denkt aan de toeslagenaffaire, de wachtenden aan de telefoon of die onmogelijke internet chatbot. Is daar nog wel een weerwoord op? Het antwoord móet natuurlijk zijn: “Ja, want we willen echte mensen blijven!”
Een gezamenlijke conclusie: Compassie en naastenliefde vragen om het aanwezig willen zijn. Niet het mechanische doen, maar vanuit je hart. Dat moet je durven. Het is dus ook het durven afleggen van je eigen angst. Als je dat niet kunt, ben je niet open naar jezelf (je blokkeert jezelf) en in die blokkade ben je dus ook niet open naar de ander. En dat straal je uit. Het vraagt dus veel lef om ‘onbevangen’ (tegenover ‘gevangen’, ‘jezelf gevangen houden’) aanwezig te willen zijn. Maar: dat is te oefenen!
Randy: Eind oktober komen de 500 nieuwe bewoners van het Circusterrein. Ze gaan elkaar binnenkort in groepen als nieuwe buren ontmoeten. We hebben onze ontmoetingsruimten aangeboden en daar is door de community builders goed op gereageerd. (Red. Inmiddels hebben deze ontmoetingen plaatsgevonden en ja, ze waren een groot succes!)
Karim: ook wij werken vaak vanuit ‘het onbekende’: Onze Marokkaanse gemeenschap is lang in zichzelf gekeerd geweest; wij kiezen nu duidelijk voor het naar buiten treden, mensen ontvangen. Of beter nog: Opzoeken! In april hadden we in Nw Kerkelanden een high-tea met Marokkaans/Turkse(!) thee en eigen hapjes. We hielden ook een iftar met de bewoners van Nw Kerkelanden en de Christ. Stichting Present en wij organiseren binnenkort een speciale bijeenkomst voor bewoners van de Erasmuslaan.
Jetty: zowel de Lichtbron als wel de Emmaüs Paulus parochie spannen zich in voor de Voedselbank. Je wilt er zijn voor de ander. Het raakt ten diepste aan je geloof: “Ik besta niet zonder jou.”
Karel: We hebben een waardevol gesprek met elkaar gehad. Wat zijn we wijzer geworden?
Fijne Feestdagen!